Dr Gabriela Więckowska – Adwokat Kraków

Orzecznictwo w sprawach rodzinnych

Zarzut błędnej oceny dowodów; obowiązek sądu rodzinnego kierowania się dobrem dziecka
Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 2000-06-08, V CKN 1237/00
Opubl: Legalis
Teza:
1. Zarzut kasacji oparty na naruszeniu przepisów art. 233 § 1 i art. 382 KPC może odnosić się tylko do materiału dowodowego, jakim dysponowały sądy obu instancji.
2. Konwencja o Prawach Dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. stanowi część porządku prawnego RP. Jej art. 3 nakazuje we wszystkich działaniach dotyczących dzieci podejmowanych między innymi przez sądy kierować się interesem dziecka jako wartością nadrzędną. Przepis ten formułuje bezwzględny obowiązek prawny i odnosi się do każdej indywidualnej decyzji stosowania prawa przez sąd i to zarówno w sferze stosowania przepisów postępowania jak i wykładni norm prawa materialnego stanowiących merytoryczne usprawiedliwienie rozstrzygnięć dotyczących dzieci.

Brak obowiązku zwrotu świadczenia łożenia na utrzymanie rodziny uiszczonego przed wyrokiem rozwodowym oddalającym żądanie przyznania alimentów
Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 2010-10-20, III CZP 59/10
Opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna rok 2011, Nr 5, poz. 52, str. 31
Teza:
Świadczenie uiszczone na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia zobowiązującego do łożenia na rzecz małżonka kosztów utrzymania rodziny nie podlega zwrotowi jako świadczenie nienależne (art. 410 KC) w razie prawomocnego oddalenia w wyroku rozwodowym jego żądania zasądzenia alimentów na podstawie art. 60 KRO.
Brak niedostatku jako podstawa odmowy przyznania alimentów na rzecz małżonka
Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 1998-12-09, II CKN 88/98
Opubl: Legalis
Teza:
Ustalenie, że powód nie znajduje się w niedostatku, a więc nie spełnia koniecznej przesłanki z art. 60 § 1 KRO uzasadniającej żądanie alimentów przez rozwiedzionego małżonka, a z drugiej zaś strony uznanie żądania przez powoda alimentów za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego nie oznacza wewnętrznej sprzeczności motywów rozstrzygnięcia. Ustalenie, że powód ma możliwość podjęcia zatrudnienia w granicach zachowanej zdolności do pracy, a nie podejmuje starań o pracę, że na pokrycie opłat za mieszkanie może uzyskać dodatek mieszkaniowy na podstawie przepisów ustawy o najmie lokali i dodatkach mieszkaniowych – dowodzi, że pogląd o sprzeczności żądania alimentów z zasadami współżycia społecznego został wypowiedziany alternatywnie, w tym sensie, że gdyby nawet podzielić stanowisko powoda, iż znajduje się on w niedostatku, to i tak jego żądanie, jako sprzeczne z zasadami współżycia, nie zasługiwałoby na uwzględnienie. Rozwiedziony małżonek znajduje się w niedostatku wtedy, gdy własnymi siłami nie jest w stanie zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb w całości lub w części.

Uprzywilejowane roszczenia alimentacyjne małżonka niewinnego
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 2009-09-09, I ACa 565/09
Opubl: Legalis
Teza:
1. Celem, jakiemu ma służyć uprzywilejowane roszczenie alimentacyjne małżonka niewinnego przewidziane art. 60 § 2 KRO w stosunku do rozwiedzionego współmałżonka uznanego za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, jest zapobieżenie sytuacji, w której rozwód miałby spowodować pogorszenie w istotny sposób sytuacji materialnej małżonka niewinnego w porównaniu do sytuacji, w której znajdowałby się w prawidłowo funkcjonującym małżeństwie. Środkiem do osiągnięcia tego celu jest roszczenie przyznane małżonkowi niewinnemu o przyczynienie się małżonka uznanego za wyłącznie winnego w odpowiednim zakresie do zaspokojenia jego usprawiedliwionych potrzeb, chociażby nie znajdował się w niedostatku. Zakres, w jakim to ma nastąpić, określa z jednej strony stopień pogorszenia sie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, a z drugiej strony zasady słuszności. Tylko bowiem zasady słuszności mogą w sposób prawidłowy wyważyć rozstrzygnięcie, jaki w konkretnej sprawie zakres przyczynienia sie małżonka winnego może być uznany za „odpowiedni”. Z reguły będzie on się znajdował pomiędzy granicą, poniżej której leży niedostatek, a granicą, której przekroczenie byłoby zrównaniem stopy życiowej obojga rozwiedzionych małżonków. Obowiązek alimentacyjny małżonka wyłącznie winnego nie sięga – przynajmniej z reguły – tak daleko, aby miał on zapewnić byłemu małżonkowi równą stopę życiową, jednakże nie jest przy tym ograniczony do zaspokajania tylko tych usprawiedliwionych potrzeb, o których mówi art. 60 KRO w § 1.
2. Dla oceny, czy warunek przewidziany w art. 60 § 2 KRO został spełniony, nie są istotne ewentualne zmiany, jakie nastąpiły w położeniu materialnym małżonka niewinnego w czasie między faktycznym rozejściem się małżonków a orzeczeniem rozwodu, natomiast istotne jest porównanie każdorazowej sytuacji materialnej małżonka niewinnego z tym położeniem, jakie istniałoby, gdyby rozwód nie został w ogóle orzeczony i gdyby małżonkowie kontynuowali pożycie.

Stwierdzenie winy małżonka w powstaniu rozkładu związku małżeńskiego; odmowa zgody na rozwód
Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 2001-10-04, I CKN 871/00
Opubl: Legalis
Teza:
1. Stwierdzenie w wyroku rozwodowym winy małżonka w powstaniu rozkładu nie jest konsekwencją określonej oceny dowodów, lecz stanowi wniosek prawny z dokonanych ustaleń, wyrażający zarazem negatywną ocenę jego postępowania, które do tego rozkładu doprowadziło.
2. Pominięcie odmowy zgody na rozwód, jako sprzecznej z zasadami współżycia społecznego może nastąpić wówczas, gdy w danych okolicznościach nie ma podstaw do przyjęcia, że orzeczenie rozwodu może wywoływać niepożądane skutki społeczne. Ocena czy sprzeciwienie się orzeczeniu rozwodu nie stanowi nadużycia prawa do udzielenia zgody na rozwód powinna mieć za podstawę, poza przyczynami rozkładu pożycia, także okoliczności odnoszące się do sytuacji i warunków życiowych, powstałych w wyniku rozkładu pożycia, zarówno małżonka niewinnego jak i wnoszącego o rozwiązanie małżeństwa, który rozkład zawinił. Dopiero bowiem w ich kontekście możliwe będzie stwierdzenie, czy utrzymywanie jedynie formalnie istniejącego związku małżeńskiego, przy braku szans na reaktywowanie pożycia między małżonkami, nie narusza powszechnie akceptowanych zasad słusznego postępowania, wywodzących się z reguł moralności publicznej i czy nie szkodzi interesom zasługującym z ich punktu widzenia na ochronę.

Brak zgody współmałżonka na rozwód
Wyrok Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 2002-11-21, III CKN 665/00
Opubl: Legalis
Teza:
Nie zasługuje na aprobatę odmowa zgody na rozwód, która służy tylko chęci zamanifestowania przewagi nad małżonkiem domagającym się orzeczenia rozwodu i przeszkodzeniu w ułożeniu sobie przez niego życia osobistego (art. 56 § 3 KRO).

Rozszerzony obowiązek alimentacyjny małżonka wyłącznie winnego rozwodu
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2012-10-25, SK 27/12
Opubl: Dziennik Ustaw rok 2012, poz. 1218
Teza:
TK orzeka:
1. Art. 60 § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r. poz. 788) jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 65 ust. 1 Konstytucji.
2. Art. 60 § 3 w związku z art. 60 § 2 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim nie przewiduje wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego na skutek upływu czasu, jest zgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji.
Ustalenie wartości spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego przy podziale majątku wspólnego małżonków
Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 2012-01-12, IV CSK 197/11
Opubl: Legalis
Teza:
Wartość spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego jako przedmiotu wchodzącego w skład majątku wspólnego małżonków określa się na podstawie art. 11 ust. 2[1] i 2[2] ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.). Jednakże inaczej określa się wartość spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu wybudowanego z udziałem środków z Krajowego Funduszu Mieszkaniowego.

Rozliczenie nakładów na pokrycie wkładów do spółki cywilnej i spółki z o.o. pochodzących z majątku wspólnego małżonków
Uchwała Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 2008-03-13, III CZP 9/08
Opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna rok 2009, Nr 4, poz. 54, str. 38
Teza:
1. Jeżeli wkład jednego z małżonków do spółki cywilnej przekształconej w spółkę jawną pochodzi z majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską, do majątku tego należy wierzytelność z tytułu nakładu, którym pokryto wkład. Wysokość tej wierzytelności ustala się według reguł obowiązujących przy obliczaniu wartości udziału kapitałowego w przypadku wystąpienia wspólnika ze spółki jawnej (art. 65 KSH).
2. Wartość nakładu z majątku wspólnego małżonków na nabycie należącego do jednego z nich udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością ustala się według ceny rynkowej tego udziału.
3. Przy obliczaniu wartości udziałów w obu spółkach należy mieć na względzie stan spółki z chwili ustania wspólności majątkowej małżeńskiej, a ceny z daty orzekania.

Dopuszczalność zmiany wniosku w przedmiocie sposobu podziału majątku wspólnego na etapie postępowania apelacyjnego
Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 2012-05-16, III CSK 270/11
Opubl: Legalis
Teza:
Zmiana wniosku strony w przedmiocie sposobu podziału majątku wspólnego wywołana rozstrzygnięciem sądu pierwszej instancji jest dopuszczalna na etapie postępowania apelacyjnego.